logo gisplay

Urbanistyka - nauki powiązane

Uważa się, że urbanistyka jest dziedziną interdyscyplinarną, co oznacza że czerpie i opiera się na wielu naukach - zarówno technicznych jak i humanistycznych. Poniżej przedstawiono kilka najważniejszych spośród nich. Za inne uznać można także: socjologię, ekonomię, archeologię, biologię, etnografię, statystykę czy estetykę.

1. Architektura krajobrazu

Mówiąc o architekturze krajobrazu należałoby zacząć od definicja samego krajobrazu. Od XIX wieku powstało takich definicji przynajmniej siedemnaście, przy czym chyba żadna nie wyczerpuje do końca złożoności zagadnienia. To z kolei wynika z faktu różnorodności krajobrazu, co każdy wyczuwa intuicyjnie, choć często się nad tym nie zastanawia. Krajobraz można także definiować wskazując na różne jego składniki i od nich zaczynając. W związku z tym najbardziej ogólna i tym samym najmniej dyskusyjna jest definicja Humboldt'a sformułowana w XIX wieku, dla którego krajobraz to kompleks cech pewnej okolicy. Cechy te można dalej podzielić na przyrodnicze i antropogeniczne. Ponieważ cechy przyrodnicze uznać można za dziewicze, to można także wyróżnić rodzaje krajobrazu w zależności od stopnia ingerencji człowieka w przyrodę. I tak mówi się o krajobrazie:

  • pierwotnym, będącym wynikiem działania tylko i wyłącznie czynników przyrodniczych, bez ingerencji człowieka;
  • naturalnym, w którym widać ślady działalności człowieka, ale w którym przyroda wciąż odgrywa znaczącą rolę;
  • kulturowym, czyli przekształconym przez człowieka. Można tu wyróżnić np. krajobraz wiejski (w tym uprawowy), miejski, zurbanizowany, przemysłowy;
  • zdewastowanym, czyli o silnie, a nawet często nieodwracalnie przekształconym przez człowieka środowisku przyrodniczym.

Architektura krajobrazu jest działalnością człowieka, zmierzającą do tworzenia artystycznej kompozycji elementów przyrodniczych i antropogenicznych. Dochodzi do tego poprzez przywracanie właściwych cech elementom środowiska oraz wprowadzanie nowych rozwiązań i wartości estetycznych. Zabiegi te mają spowodować optymalną równowagę pomiędzy wymaganiami środowiska naturalnego i wymaganiami życia człowieka. Za ojców architektury krajobrazu uważa się amerykanów Fredrica Law Olmsted i Chrlesa Eliota. Nauczanie tej dziedziny zapoczątkowano w 1900 roku w Stanach Zjednoczonych, w 1919 w Europie, a w Polsce jako kierunek studiów powołano ją w 1999 roku.

2. Budownictwo

Dział techniki (dziedzina wiedzy inżynierskiej) traktujący o zasadach projektowania, wykonywania i konserwacji obiektów budowlanych. Znajomość zasad budownictwa pozwala prawidłowo zaplanować przestrzeń i uniknąć konfliktów wynikających z właściwości poszczególnych obiektów budowlanych.

3. Historia

Nauka zajmująca się dochodzeniem do wiedzy o zdarzeniach przeszłych, lecz tylko od czasów wynalezienia pisma. Wcześniejsze bada prehistoria. Wiedzę czerpie z różnych źródeł, wśród których są źródła pisane, przekazy bezpośrednie od świadków i uczestników wydarzeń, przekazy graficzne (rysunki, szkice, mapy) i inne. W urbanistyce jej znaczenie jest nieprzecenione, gdyż każdorazowe planowanie, urządzanie i gospodarowanie przestrzenią wymaga wzięcia pod uwagę historii danego miejsca, jego znaczenia w dziejach społeczności lokalnej i regionu.

4. Demografia

Bada zjawiska ludnościowe i prawidłowości, którym one podlegają (PWN). Przedmiotem jej zainteresowania jest ludność zamieszkująca dane terytorium, którą bada się pod względem cech takich jak: liczebność, struktura wieku i płci, migracje, ruch naturalny, inne cechy społeczne (np. struktura zawodowa). Dla urbanistyki jest to jedna z kluczowych nauk, gdyż dzięki stosowanym w niej metodom statystycznym można poznać m. in. zmiany liczby ludności, kierunki migracji, ruch naturalny, strukturę ludności według wieku i płci. Znajomość tendencji tych i innych cech pozwala przewidzieć trendy demograficzne w przyszłości, co z kolei przekłada się na konkretne decyzje i rozwiązania w sferze planowania urbanistycznego osiedli.

5. Ochrona środowiska

Ochrona przyrody wg ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody jest to działalność, której celem jest zachowanie, zrównoważone użytkowanie oraz odnawianie zasobów, tworów i składników przyrody. Ochrona przyrody i dbałość o nią często wpływają na układ przestrzeni urbanistycznej. Prawdopodobnie żadna z dziedzin wpływających na urbanistykę nie jest tak silnie regulowana szeregiem dokumentów międzynarodowych i państwowych.

6. Geografia

Geografia (gr. geos - ziemia, grapho - piszę, opisuję), choć wydaje się, że współcześnie trafniejsza nazwa tej dziedziny to nauki geograficzne. A to ze względu na różnorodność tematyki i stosowanych w geografii metod badawczych. Geografia zajmują się badaniem powłoki ziemskiej - epigeosfery, jej przestrzennym zróżnicowaniem pod względem przyrodniczym i społeczno - gospodarczym, a także związkami które pomiędzy środowiskiem i działalnością człowieka zachodzą. W geografii wyróżnić można wiele nurtów. Dwa zasadnicze i skrajne to determinizm, według którego środowisko przyrodnicze ma zasadniczy i decydujący wpływ na procesy zachodzące w społeczeństwie oraz indeterminizm negujący jakikolwiek wpływ przyrody na działalność i życie człowieka. Mimo radykalności obu poglądów wciąż znajdują one swoich zwolenników i przeciwników. Pomiędzy nimi postawić można posybilistów, którzy uznają współzależność, wzajemne przenikanie się i oddziaływanie na siebie czynników zarówno przyrodniczych jak i społeczno - ekonomicznych. Ten kierunek jest także uznawany w urbanistyce, gdzie często mówi się o potrzebie tzw. rozwoju zrównoważonego, czyli podporządkowaniu potrzeb i aspiracji społeczeństwa i państwa możliwościom jakie daje środowisko.

Źródła:

  • "Oryginalna A-Zetka Encyklopedia PWN", PWN, Warszawa 2006
  • dr hab. arch. Zuzanna Borcz, prof. Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu "Architektura krajobrazu jako nowy kierunek studiów", Czasopismo Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu Głos Uczelni nr 82, 2000 rok [dostęp na: http://www.up.wroc.pl/glos_uczelni/4559/nr_82_publicystyka.html]
  • wiadomości z wykładu dr Jerzego Oleszka i dr hab. inż. arch. Ireny Niedźwiedzkiej - Filipiak prowadzonego w ramach przedmiotu Kształtowanie krajobrazu na Wydziale Inżynierii Kształtowania Środowiska i Geodezji Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu
  • wiadomości z wykładu dr Janusza Kidy prowadzonego w ramach przedmiotu Podstawy geografii fizycznej na Wydziale Nauk i Ziemi i Kształtowania Środowiska Uniwersytetu Wrocławskiego
  • ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody

Drukuj Email

Nasze patronaty

Międzynarodowa Konferencja Studentów Geodezji
23-29-06.2019
II konferencja użytkowników QGIS
25-26.05.2019 (Kraków)
I Krajowe Forum Użytkowników LiDAR
22-23.10.2019 r. (Sękocin Stary)
VII Forum BioGIS
Informacja Przestrzenna nowym IMPULSEM dla rozwoju lokalnego
23.05.2019 (Wrocław)
Dni Otwarte DKS

Galeria

Informacja Przestrzenna nowym IMPULSEM dla rozwoju lokalnego
23.05.2019 Wrocław
XVII Wyprawa BARI - Jordania 2018
GISforum 2018